Fon Krizinde Neden Hâlâ Ayaktayız?

Bu yazı yatırım tavsiyesi değildir; kişisel deneyim ve genel ilkeler içerir. Tam yasal uyarı yazının sonunda.

Son iki ayda en çok duyduğum kelime "kritik" oldu.

Borsacılar söylüyor, şirket sahipleri söylüyor, yıllarını piyasada geçirmiş oyuncular söylüyor. Haklılar da. SPK 17 Eylül'de yedi portföy yönetim şirketinin fonlarını alım satıma kapattı; tasfiyeye alınan 131 fonda, SPK'nın açıkladığına göre 455 bin 758 yatırımcının parası vardı. 28 Ağustos–26 Ekim arasında borsada 18 hisse değerinin %90'ından fazlasını kaybetti; soruşturmada adı geçen bazı hisseler zirvesinden %97'nin üzerinde eridi.

Ağustos sonundan 16 Ekim'e Borsa İstanbul şirketlerinin toplam piyasa değerinden 6,4 trilyon lira silindi; dolar karşılığı yaklaşık 140 milyar dolar. Bu bir nakit kaybı değil, piyasa değerindeki düşüş; tamamı da yalnızca fon krizine bağlanamaz. Ama bir şey açık: Pek çok portföy eridi, bazıları neredeyse sıfırlandı.

Bunu yazarken içim rahat değil. Bu yazı bir zafer ilanı değil. Bu krizde kaybedenlerin çoğu kötü niyetli değildi; yalnızca güvendiler. Yazıyorum, çünkü şu sorunun cevabını saklamadan, rakamlarla vermek istiyorum: "Siz nasıl ayakta kaldınız?"

Açık hesap: dört pozisyon, bir hata

Portföyümü saklamıyorum. 28 Ekim 2026 kapanışıyla, ortalama maliyetime göre tablo şöyle:

• Üç çekirdek pozisyon maliyetin üstünde: +%41, +%33 ve +%19.
• Bir çekirdek pozisyon maliyetin altında: BIOEN, −%45.

Bir şeyi de saklamayayım: Bu fırtına beni de ıslattı. Dört pozisyon da 28 Ağustos'tan bu yana %20 ile %49 arasında geriledi; kârdakiler zirvelerinin %40–60 altında. Kâğıt üzerindeki kârımın önemli bir kısmını geri verdim. Hesabıma göre portföyüm fırtına başladığından bu yana yaklaşık %30 değer kaybetti ve 2026'yı şimdilik eksiyle götürüyor.

Ama çekirdek pozisyonlarımdan hiçbiri kârdan zarara dönmedi. Tek istisna BIOEN. Ve bu pozisyondaki hatamı, kriz başlamadan aylar önce yazmıştım.

Haziran'da yazdığım hata

Ataş Capital'in 2026 ilk yarı mektubunda, ortada henüz bir fon krizi yokken, BIOEN için şunları yazdım:

"Tüm bunlar güçlü argümanlardı. Haklıydık. Ve acele ettik."

"Şirkete ilk yatırımlarımızda harika bir şirketi ucuz bir fiyata alamadığımı bildirmek istiyorum. Bu bize bir miktar zaman kaybettirecektir."

Aynı mektubun "Hatalar ve Dersler" bölümündeki teşhis de açıktı: "tez doğruydu, fiyat disiplini hataydı."

Şirketi beğenmiştim ama ona fazla para ödemiştim. Bunu o gün kabul ettim; bugün de arkasındayım.

Kriz bana yeni bir ders vermedi. Haziran'da kendi kalemimle yazdığım dersin notunu verdi.

Fırtınada seni ayakta tutan şey, fırtınadan önce ödediğin fiyattır

Rakamlara bir daha bak. Fırtına başladığında, 28 Ağustos'ta, kârdaki üç pozisyon maliyetimin %61 ile %124 üstündeydi. BIOEN ise yalnızca %7 üstündeydi.

O günden bu yana kârdakiler %20 ile %37 arasında, BIOEN %49 düştü. Fırtına BIOEN'i daha sert vurdu; ama sonucu o belirlemedi. BIOEN, kârdakilerin en az düşeni kadar, yani %20 düşseydi bile zarara geçecekti. Çünkü altındaki yastık yalnızca %7'ydi.

Aradaki farkı fırtına belirlemedi. Fırtınadan önce ödediğim fiyat belirledi.

Kârdaki üç pozisyonu yıllar içinde, piyasanın onlara sonradan biçtiği fiyatların çok altından topladım. Altımda kalın bir yastık vardı.

BIOEN'in hikâyesi ise öğretici. Yatırım yaptıktan altı ay sonra bu pozisyon da %80 kârdaydı; tez çalışıyordu. Ama şirketi çok beğendiğim için biraz yukarıdan maliyetlendim. Ortalama maliyetim yükseldikçe altımdaki yastık inceldi; fırtına geldiğinde o ince yastık yetmedi. Kârda olmak yetmez; kârı koruyan şey, ödediğin ortalama fiyattır.

Benjamin Graham buna güvenlik marjı der: Bir şeyin değeri ile ona ödediğin fiyat arasındaki pay. Bu pay, hesabını yanlış yaptığın gün seni korur. Piyasanın aklını kaybettiği gün de.

Buffett, 1989'da Berkshire ortaklarına yazdığı mektupta Munger'dan geç öğrendiği dersi şöyle özetler: "Harika bir şirketi makul bir fiyata almak, makul bir şirketi harika bir fiyata almaktan çok daha iyidir." BIOEN bana bu cümledeki "makul fiyat" kısmını atlamanın bedelini öğretti. Şirket harika olabilir; fiyat makul değilse zaman kaybedersin.

Ne aldığını bilmek

Bu krizde zarar edenlerin bir kısmı tek bir hisse bile seçmedi; parasını bir fona emanet etti. Soruşturmadaki iddiaya göre bazı fonlar, sığ hisseleri yüklü alımlarla yukarı taşıdı. Soruşturma sürüyor; kimin ne yaptığına yargı karar verecek. Tahminim şu: Fonun içinde ne olduğuna bakan azdı. Bakmak da kolay değildi.

Benim portföyümde ne olduğu ve neden orada olduğu ise yazılı. Bunu altı ayda bir yazdığım mektupla anlatıyorum: Hangi işletme, hangi gerekçe, nerede yanıldım.

21 Ekim'de eski öğrencilerime gönderdiğim e-postada şöyle demiştim: "biz başkasının 'garanti getiri' vaadine değil, kendi bildiğimiz işe güvendik. Neyi, neden aldığını bilmek — koruyan tek şey bu." Bugün de aynısını söylüyorum.

Düşmek başka, batmak başka

Bir hissenin fiyatı %40 düşebilir. Acı verir ama son değildir. İşletme yerindeyse fiyat zamanla değerine yaklaşma eğilimindedir; ne zaman yaklaşacağını ise kimse bilemez.

Bir hissenin %95 erimesi ise çoğu zaman başka bir hikâyedir: Fiyatın altında değer yoktu, yalnızca kalabalığın parası vardı. Kalabalık çekilince geriye çok az şey kaldı.

Bu krizde ikisini birbirinden ayırabilmek her şeydir. Fiyatı düşen bir işletme toparlanabilir; değeri olmayan bir fiyat toparlanmaz.

Bir fon yönetseydim

Şu anda öğrencilerimin parasını yöneten bir fonum olsaydı, onlara çoğunluğun karşısında durmalarını ve imkânları varsa fona biraz daha para eklemelerini söylerdim. Bir fonumuz yok; ama olsaydı, bunu isterdim. Öyle bir dönemden geçtiğimizi düşünüyorum.

Bunu bu dönemi nasıl gördüğümü anlatmak için yazıyorum; bu yazı kimseye para yatırma, para gönderme ya da hisse alma daveti değil.

Kendi portföyümde de aynısını yapıyorum: Panikle satmıyorum; kendi kurallarım içinde, kalabalığın tersinde duruyorum. Kalabalık kapıya koşarken paniğe kapılmamak gerekir; korku fiyatı düşürür, değeri değil. Buffett bunu yıllar önce şöyle özetlemişti: "Biz yalnızca başkaları açgözlüyken korkmaya, başkaları korkarken açgözlü olmaya çalışırız."

Bu bir "hemen al" çağrısı değil. Senin kararın senin mali durumuna, risk tercihine ve zaman ufkuna bağlı. Ama içinden geçtiğimiz günlerin, sabırlı yatırımcı için bir sınav olduğunu düşünüyorum. Bu sınavı nasıl verdiğimi anlatıyorum; nasıl vermen gerektiğini değil.

Kendine üç soru

Bu krizden geriye bir şey kalacaksa, şu üç soru kalsın:

1. Param nerede ve içinde ne var? Bilmiyorsan, bilmediğin bir şeye güveniyorsun demektir.
2. Ödediğim fiyat bana ne kadar pay bırakıyor? Maliyetini bilmeden yastığını bilemezsin. Kendi pozisyonunun maliyete göre durumunu hisse kâr/zarar hesaplama aracıyla bir dakikada görebilirsin.
3. Bu parayı beş yıl bekletebilir miyim? Bekletemeyeceğin parayla girdiğin her pozisyonda, düşüşte satmak zorunda kalırsın.

Son söz

Kaybeden herkese geçmiş olsun. Acı ama gerçek: Bu sonuncusu olmayacak. Kolay para vaadi birkaç yılda bir kılık değiştirip geri gelir. Bir dahakinde seni koruyacak olan şans değil, ne yaptığını biliyor olman.

Bir gün bir yerde birlikte oturacağız, değerli öğrencilerim. İçinizden yolun sonuna kadar benimle birlikte gelebilenlerden bazılarının bana "Hocam, bu kadar zengin olmamızı, bu kadar kazanmamızı siz de beklemiyordunuz, değil mi?" diye soracağını düşünüyorum.

Ailede kal, güçlü kal, kazançlı kal. Aşkın Ataş

---

Borsa Adam eğitimi hakkında

Bu yazıdaki bakışı, yani maliyeti, fiyat disiplinini ve kalabalığın psikolojisini, Borsa Adam eğitiminde baştan sona anlatıyorum. 11.11 kampanyası: 10 Kasım 2026 00:00 – 13 Kasım 2026 23:59 (TSİ) arasında eğitim, indirimden önceki fiyatı ₺16.300 yerine ₺9.999. Eğitim, Pro üyeliği ve portföy erişimini içermez. Ayrıntılar eğitim sayfasında.

---

Yasal uyarı: Burada yer alan yatırım bilgi, yorum ve tavsiyeleri yatırım danışmanlığı kapsamında değildir. Yatırım danışmanlığı hizmeti, yetkili kuruluşlar tarafından kişilerin risk ve getiri tercihleri dikkate alınarak kişiye özel sunulmaktadır. Burada yer alan yorum ve tavsiyeler ise genel niteliktedir. Bu tavsiyeler mali durumunuz ile risk ve getiri tercihlerinize uygun olmayabilir. Bu nedenle, sadece burada yer alan bilgilere dayanılarak yatırım kararı verilmesi beklentilerinize uygun sonuçlar doğurmayabilir.