Piyasalar her zaman rasyonel davranmaz. Özellikle terste kalındığında stratejik bir maliyet düşürme hamlesi yapmak yerine paniğe kapılmak en sık karşılaşılan durumdur. Bazen her şeyin mükemmel göründüğü bir şirketin hissesini alırsınız ve bir bakarsınız ki fiyatlar beklentinizin tam tersi yöne süzülüyor. Bu noktada yatırımcının zihninde o meşhur savaş başlar. Nobel ödüllü psikolog Daniel Kahneman, meşhur Kayıptan Kaçınma teorisinde insanın kaybettiğinde hissettiği acının, kazandığında hissettiği mutluluktan çok daha baskın olduğunu anlatır. İşte bu psikolojik baskı, bizi çoğu zaman en büyük hataya sürükler: Kontrolsüzce ve sadece fiyat düştüğü için maliyet düşürmek.
Jesse Livermore’un Unutulmaz Dersi
Borsa tarihinin en efsanevi figürlerinden biri olan Jesse Livermore, Bir Yatırımcının Anıları isimli eserinde aslında her şeyi özetler. Livermore, fiyatın aleyhine gittiği bir pozisyona asla ekleme yapmadığını söyler. Çünkü ona göre piyasa size haksız olduğunuzu söylüyorsa, gerçekten haksızsınızdır. Maliyet düşürmek, eğer doğru bir stratejiyle yapılmazsa, yanlış bir kararı daha fazla parayla savunmaktan başka bir şey değildir. Profesyonel bir yatırımcı için maliyet düşürmek bir panik hamlesi değil, önceden planlanmış bir matematiksel manevra olmalıdır.
Doğru Maliyet Düşürme İçin Matematiğin Gücü
Peki, ne zaman ekleme yapmalı? Burada ekonomistlerin sıkça vurguladığı fırsat maliyeti kavramını düşünmek gerekir. Elinizdeki nakdi, halihazırda düşen bir hisseye bağlamak, o sırada yükselişe geçen başka bir fırsatı kaçırmanız anlamına gelebilir. Eğer şirketin temel hikayesinde, bilançosunda veya sektörün geleceğinde bir bozulma yoksa, sadece piyasa konjonktürü nedeniyle bir düşüş yaşanıyorsa maliyet düşürmek anlam kazanır.
Burada en büyük yardımcı, kağıt kalemle saatlerce uğraşmak yerine sizi rakamların soğukkanlılığıyla buluşturacak araçlardır. Borsaadam ekibi olarak hazırladığımız Maliyet Düşürme Hesaplayıcısı, tam olarak bu karmaşayı bitirmek için var. Mevcut lot miktarınızı ve yeni alım seviyenizi girdiğinizde, araç size sadece yeni ortalamanızı söylemez; aynı zamanda portföyünüzün ne kadarının o kağıda bağlandığını görmenizi sağlar. Matematik yalan söylemez ama duygular her zaman yanıltabilir.
Maliyet Düşürürken En Sık Yapılan 3 Kritik Hata
Matematiksel bir planınız olsa bile, piyasa bazen mantığın ötesine geçer. Birçok yatırımcının maliyet düşüreyim derken portföyünü kilitlemesine neden olan o meşhur hataları iyi analiz etmek gerekir.
1. Düşen bıçağı tutmaya çalışmak Hisse fiyatı serbest düşüşteyken, sadece “çok düştü, daha ne kadar düşebilir ki?” mantığıyla alım yapmak en tehlikeli hamledir. Fizikte olduğu gibi borsada da düşen bir cismin hızı ivmelenebilir. Ekleme yapmak için fiyatın düştüğü yeri değil, düşüşün durup yatay bir taban oluşturduğu bölgeyi beklemek her zaman daha güvenlidir.
2. Nakit dengesini koruyamamak Maliyet düşürmek için eldeki tüm nakdi tek bir hisseye yatırmak, kendinizi rehin bırakmak demektir. Profesyonel bir yatırımcı her zaman bir miktar kurşunu kenarda saklar. Eğer nakdinizin tamamını maliyet düşürmek için harcarsanız, başka bir kağıtta doğacak gerçek bir fırsatı sadece izlemek zorunda kalırsınız.
3. Duygusal bağ kurmak Zararda olduğumuz bir hisseye karşı bazen bir sadakat beslemeye başlarız. Oysa hisse senedi sizin ona sahip olduğunuzu bilmez. Şirketin temel verileri bozulmuşsa veya sektör artık geleceğini kaybetmişse, maliyet düşürmek yerine zararı kabul edip çıkmak bazen en kârlı ticarettir.
Sosyolojik Bir Fenomen Olarak Sürü Psikolojisi
Çoğu yatırımcı, sosyal medyada veya forumlarda “Buralar dip, mutlaka ekleme yapın” diyen kalabalıkların sesine kapılır. Sosyologların Sürü Psikolojisi dediği bu durum, bireysel yatırımcının en büyük düşmanıdır. Başkası ekleme yapıyor diye değil, kendi stratejiniz o seviyeyi bir destek olarak gördüğü için hareket etmelisiniz. Unutmayın ki borsa, sabırsızların parasının sabırlılara aktarıldığı devasa bir mekanizmadır.
Sıkça Sorulan Sorular
Hangi oranda düşüşten sonra maliyet düşürülmeli? Anlamlı bir maliyet düşürme için genellikle %10 ve üzeri düşüşler veya hissenin majör destek seviyelerine gelmesi beklenmelidir. %2-3’lük küçük düşüşlerde ekleme yapmak ortalamanızı anlamlı ölçüde değiştirmez.
Maliyet düşürmek her zaman mantıklı mı? Kesinlikle hayır. Eğer bir hisseyi kısa vadeli bir trade amacıyla aldıysanız, stratejiniz stop-loss üzerine olmalıydı. Uzun vadeli yatırımcı değilseniz, maliyet düşürmek sizi istemediğiniz bir zorunlu uzun vadeciye dönüştürebilir.
Elimdeki nakit sınırlıysa ne yapmalıyım? Kısıtlı nakit varken parça parça alım yapmak en doğrusudur. Tüm nakdi ilk düşüşte harcamak yerine, hesaplayıcı üzerinde farklı senaryolar deneyin. Hangi seviyeden ne kadar alım yaparsanız ortalamanızın nereye geleceğini simüle ederek en verimli noktayı belirleyin.
Stratejik Bir Yol Haritası
Eğer bugün portföyünüzde kırmızı rakamlar görüyorsanız, önce derin bir nefes alın. Kendinize şu soruyu sorun: “Eğer bugün bu hisse elimde olmasaydı, şu anki fiyatından satın alır mıydım?” Cevabınız evet ise, o zaman hesap makinesini elinize alın. Stratejinizi belirleyin ve bu hamleyi yaparken toplam nakdinizin ne kadarını riske attığınızı görün. Sitedeki hesaplama araçlarımız, bu zor anlarda sizin en rasyonel arkadaşınız olmak için tasarlandı. Unutmayın, borsada para kazanmaktan daha önemli olan tek şey, o parayı koruyacak disipline sahip olmaktır.
Son yorumlar