Nasıl hesaplanır?
Maliyet düşürme formülü
Yeni ortalama maliyet, elinizdeki lotların toplam alış tutarına yeni alımın tutarı eklenip toplam lot sayısına bölünerek bulunur. Bu, fiyatların basit ortalaması değil, lot sayısıyla ağırlıklandırılmış ortalamadır. Hisse maliyet hesaplamada aracı kurum ekranındaki maliyet de aynı mantıkla çalışır.
Yeni ortalama maliyet = (Mevcut lot × Mevcut maliyet + Yeni lot × Yeni fiyat) ÷ (Mevcut lot + Yeni lot)
Örnek: 20 TL'den aldığım hisse 15 TL'ye düştü
1.000 lot hisseyi 20 TL ortalamayla aldığınızı, fiyatın 15 TL'ye indiğini düşünün. 20.000 TL'lik pozisyonunuz 15.000 TL ediyor; kâğıt üzerinde %25 zarardasınız. 15 TL'den 1.000 lot daha alırsanız yeni maliyetiniz (1.000 × 20 + 1.000 × 15) ÷ 2.000 = 17,50 TL olur.
Ne değişti? Önceden başabaş için fiyatın 15 TL'den 20 TL'ye, yani %33,3 yükselmesi gerekiyordu; şimdi 17,50 TL'ye, yani %16,7 yükselmesi yeterli. Bedeli de var: pozisyonunuz 35.000 TL'ye büyüdü. Fiyat 13,50 TL'ye inerse, ek alım yapmamış olsaydınız zararınız 6.500 TL olurdu; ortalama düşürdüğünüz için 8.000 TL olur. Aynı formül yükselen hisseye ekleme yaptığınızda (maliyet yükseltme) da geçerlidir.
Hedef maliyete inmek için kaç lot gerekir?
Gereken lot = Mevcut lot × (Mevcut maliyet − Hedef maliyet) ÷ (Hedef maliyet − Yeni fiyat)
Aynı örnekte ortalamayı 18 TL'ye indirmek isterseniz 1.000 × (20 − 18) ÷ (18 − 15) ≈ 667 lot almanız gerekir. Hedef, yeni alış fiyatına yaklaştıkça gereken lot hızla büyür: 16 TL hedefi için 4.000 lot gerekir. Yeni alış fiyatının altına ise hiç inemezsiniz.
Sık yapılan hatalar
- Fiyatların basit ortalamasını almak: 1.000 lot 20 TL'den, 500 lot 15 TL'den alındıysa ortalama 17,50 TL değil, (20.000 + 7.500) ÷ 1.500 = 18,33 TL'dir.
- Komisyonu unutmak: araç komisyonu hesaba katmaz. Binde 2 komisyonla 15 TL'lik alımın gerçek maliyeti 15,03 TL'dir; başabaş hesabında bunu ekleyin.
- Kısmi satıştan sonra maliyeti yeniden hesaplamak: ağırlıklı ortalama yönteminde lotların bir kısmını satmak, kalan lotların ortalama maliyetini değiştirmez.
- Plansız ekleme: ortalama düşürmek yalnızca matematiktir, hissenin neden düştüğü sorusuna cevap vermez. Ne kadar ekleyeceğinizi ve hangi seviyede çıkacağınızı alımdan önce belirlemezseniz zarardaki pozisyon portföyünüzün en büyük kalemine dönüşür. Piyasada en sık gördüğüm ve en pahalıya patlayan hatalardan biri budur.
Sık sorulan sorular
Hisse maliyeti nasıl hesaplanır?
Her alımın lot sayısını alış fiyatıyla çarpın, bu tutarları toplayın ve toplam lot sayısına bölün. Çıkan değer ağırlıklı ortalama maliyetinizdir. Aracı kurum ekranındaki maliyet, komisyonun maliyete eklenip eklenmemesine göre bu değerden birkaç kuruş farklı olabilir.
Maliyetimi belirli bir fiyata indirmek için kaç lot almalıyım?
Gereken lot = Mevcut lot × (Mevcut maliyet − Hedef maliyet) ÷ (Hedef maliyet − Yeni alış fiyatı). 20 TL maliyetli 1.000 lotu 15 TL'den yapılacak alımla 18 TL'ye indirmek için yaklaşık 667 lot gerekir. Hedef, yeni alış fiyatına yaklaştıkça gereken lot hızla artar.
Maliyet düşürme hesabına komisyon dahil mi?
Bu araç komisyonu hesaba katmaz. Daha gerçekçi bir sonuç için alış fiyatlarını komisyonla artırarak girin: binde 2 komisyonda 15 TL'lik alışı 15,03 TL olarak yazmak yeterli bir yaklaşıklıktır.
Hissenin bir kısmını satarsam ortalama maliyetim değişir mi?
Ağırlıklı ortalama yönteminde değişmez; satılan lotlar ortalama maliyetten çıkmış sayılır, kalan lotların maliyeti aynı kalır. Bazı aracı kurum ekranları gerçekleşen kâr veya zararı kalan lotların maliyetine yansıttığı için farklı bir rakam gösterebilir.
Maliyet düşürmek mantıklı mı?
Matematik olarak başabaş noktanızı yaklaştırır ama pozisyonu da büyütür. Hissenin neden düştüğünü bilmeden, ne kadar ekleyeceğinizi ve hangi seviyede çıkacağınızı önceden belirlemeden yapılan ekleme, zararı büyütmenin en hızlı yoludur.